🐼 Fiilde Çatı Ile Ilgili Cümleler

Ortaokul Türkçe fiilde çatı öğrenci sunusu indir. Slayt gösterisi biçiminde hazırlanan 8. sınıf türkçe fiilde çatı slayt gösterisi indir. Bu dosya 8. sınıf Türkçe sunuları kategorisine eklenmiştir. Buna benzer dosyalar için 8. sınıf Türkçe sunuları kategorimize bakabilirsiniz. Ettirgen– Oldurgan Farkı: Bu iki çatı da “ -t, -ır, -dır ” eklerini alarak oluştukları için birbirine karıştırılabilir. Farkı şudur: Ettirgen fiillerde işi yapan bir aracı bulunurken, oldurgan fiilde böyle bir aracı bulunmaz, özne doğrudan fiili kendi gerçekleştirir. Aşağıdaki tabloda geçişli ve geçişsiz Toplam1000 sayfa PDF ile müfredatın tamamını bulabileceksiniz. Dil ve Anlatım-Cümle Türleri-02.Yüklemin Yerine Göre Cümleler (5:19) 21.Fiilde Çatı Tanınmışyazar, okurlarından övgü dolu mektuplar alıyordu. D. Her sabah kursa gitmek için erkenden kalkıyormuş. Soru 10. Aşağıdaki cümlelerden hangisi “yüklem olan fiilin çatısından dolayı” kesinlikle nesne alamaz? A. Babamla bu hafta sonu Siirt’e gidiyoruz. B. Çocuk, balkonda yağmurun yağışını izliyordu. TEST2 - Fiilde Çatı – II. TEST 3 - Fiilde Çatı – III. Site ile ilgili önerileriniz olursa iletişim bölümünü kullanarak bize ulaşabilirsiniz. Fiilde Çatı. Fiilde çatı konusuyla ilgili çatı çeşitlerine geçmeden önce bu konuya ait ipuçlarını ve öne çıkan noktalarını inceleyelim. Fiilde çatı aranırken önce cümlenin yükleminin altı çizilmeli. Çünkü fiili doğru görmek gerekir. Yüklem isim soylu ise çatı aranmaz, fiilse çatı aranır. Örnekler 27 Nisan 2017 Perşembe. ÇALIŞMA KAĞITLARI, EYLEMDE ÇATI ÇALIŞMA KAĞIDI, FİİLDE ÇATI ÇALIŞMA KAĞITLARI, FİİLLERDE ÇATI ÇALIŞMA KAĞIDI, FİİL ÇATISI. CÜMLELER. ÖZNE - YÜKLEM İLİŞKİSİNE GÖRE. NESNE - YÜKLEM İLİŞKİSİNE GÖRE. ETKEN. EDİLGEN. GEÇİŞLİ. Fiilde Çatı. ç. İşteş Fiiller. 1. NESNELERİNE GÖRE FİİLLER. Geçişli Fiiller: Nesne alan, yükleme sorulan “ne, neyi, kimi” sorularına cevap veren fiillerdir. İpucu: Bir fiilin başına “ onu ” sözcüğünü getirip okuyabiliyorsak, o fiil nesne alabiliyordur, geçişlidir. Annemi çok seviyorum. Bu haberi gazetede okumuştum. Neden sonuç ile ilgili hazırlanan örnek cümleler aşağıda verilmiştir. “İçin” neden sonuç cümleleri. Ders çalışmadığı için başarısız oldu. Hızlı gittiği için kaza yapmış. Yemeği az yediği için erkenden acıkmış. Çok kitap okuduğu için kendini rahat ifade ediyor. Kredi kartıyla alışveriş yaptığı RXVM. Fiilde Çatı Fiillerin özne ve nesneye bağlı olarak kazandığı anlama ve girdiği biçime çatı denir. Çatı, sadece fiil cümlelerinde aranan bir özelliktir. İsim cümlelerinde hâliyle olmaz. Fiiller, özne ve nesne alıp almamalarına; belirtilen işin nasıl yapıldığına; işten nesnenin ve öznenin nasıl etkilendiğine göre çatılar ayrılırlar. Fiil çatılarının oluşmasında hem fiilin anlamı hem de aldığı yapım eki önemlidir. 1. Öznelerine Göre Fiil Çatıları Bu başlık altındaki fiillerde özne ve fiil arasındaki ilişki göz önüne alınır. Öznenin fiille şu ilişkileri olabilir ]Özene fiilde anlatılan işi kendisi yapabilir.]Başkasının yaptığı işten etkilenebilir.]İşi kendisi yapıp yine ondan kendisi etkilenebilir.]İşi başkalarıyla birlikte ya da karşılıklı yapabilir. a. Etken Fiil -Etken fiilin belirttiği işi, oluşu, hareketi, durumu ve kılışı yapan öznenin kendisidir. -Özne gerçek öznedir. -Dilimizde tüm fiiller kök hâlinde iken etkendir. -Bu fiiller geçişli de olabilir geçişsiz de. Yaşlı nine, çocuktan kendisini karşı tarafa geçirmesini istedi. Çocuk da öğrenciliğin verdiği bir bilinçle seve seve ona yardım etti. b. Edilgen Fiil Gerçek öznesi söylenmeyen ve bilinmeyen fiillerdir. Cam kırıldı kimin kırdığı belli değil Bir bildiri okundu. Okuyan belli değil Ev satıldı. *Fiile "-°l, -°n" ekleri getirilerek yapılır. Kapı açıldı Araba yıkandı. * Bu tür fiillerin öznesi sözde öznedir. Yüklemde bildirilen işten etkilenen varlık cümlede özne gibi kullanılır, ama asıl özne söylenmemiştir. Kapı ve araba açma ve yıkama fiillerini yapan değil, bu fiillerden etkilenen varlıklardır. * Bazı cümlelerde işi yapan "tarafından" sözüyle ya da "-cE" ekiyle belirtilebilir. Hırsızlar polis tarafından yakalanamadı. Bu kararlar milletçe verilmedi. * Sözde ya da gerçek öznesi olmayan edilgen ve geçişsiz fiiller de vardır Bu sıcakta uyunmaz. Bu söze gülünür. Yarın pikniğe gidilecek. Burada kalınacak. c. Dönüşlü Fiil -Öznenin işi yaparken aynı zamanda o işten etkilendiğini gösteren fiillerdir. Yani fiili yan da ondan etkilenen de öznedir. -Özne gerçek öznedir. -Nesne yoktur. - Fiile "-°l, -°n" ekleri getirilerek yapılır. -Bu fiiller nesne alamazlar; geçişsizdirler. Kızlar süslendi; delikanlılar güzelce giyindi. Adam hep kendisiyle övünüyor. *Tabiat olayları ile ilgili dönüşlü fiillerde "yapma" anlamı yerine "kendi kendine olma" anlamı vardır. Karlar tepelere doğru çekildi. Sıcaklardan dolayı gölün suyu çekildi. Öğleye doğru hava açıldı. Havalar ısınınca buzlar çözüldü. *Bazı fiillerin edilgen şekilleriyle dönüşlü şekilleri farklı ekle yapılır Sevmek > sevinmek > sevilmek Dövmek > dövünmek > dövülmek Giymek > giyinmek > giyilmek Görmek > görünmek > görülmek *İsme getirilen "-lEn" ekiyle fiile getirilen "-İş" ve "-lEş" eki de dönüşlülük anlamı katabilir O gün pek içlendim. Trafik polisini görünce adam tutuştu. Birazdan sakinleşir. Not Edilgen fiille dönüşlü fiil karıştırılabilir Özgür konferansta oldukça sıkıldı. > dönüşlü Sabaha kadar kurşun sıkıldı. > edilgen d. İşteş Fiil -Fiilde bildirilen işin birden fazla kişi tarafından yapıldığını; işi beraber ya da karşılıklı yaptıklarını bildiren fiillerdir. "-°ş" ekiyle yapılır. Dövüşmek, uçuşmak, gülüşmek, görüşmek... *Ya "birlikte" ya da "karşılıklı" anlamı katar. Kuşlar uçuştu birlikte Çocuklar gülüştü. birlikte Öğrenciler kaçıştı. birlikte Arada bir yazışırız. karşılıklı Onunla Ankara'da tanıştık. karşılıklı *Bazı filler "ş" sesini yapılarında barındırır ve işteşlik ifade ederler. Bunlara anlamca işteş fiiller de denebilir. Yarışmak, savaşmak, üleşmek, güreşmek, barışmak, konuşmak... *Bazı işteş fiiller bir durumdan başka bir duruma geçmeyi ifade ederler. Bunlarda işteşlik anlamı zayıftır. Buharlaşmak, güzelleşmek, ağırlaşmak, sertleşmek, sakinleşmek... Durum, gün geçtikçe kötüleşiyor. Hasta, biraz daha iyileşti. Güneşte fazla kaldığından iyice esmerleşti. Rengi giderek koyulaşıyor. Not Yapısında "ş" sesi bulunduran bütün fiiller işteş değildir. Bunlara dönüşlü de denebilir. Dostluğumuz günden güne gelişiyordu. Sonunda öfkesi yatıştı. Daracık bir yere sıkıştı. Boyunda büyük işlere girişti. Fırtınadan sonra deniz yatıştı. Otobüs kalkmak üzereyken yetişti. Evinden uzakta kalmaya alıştı. *Bazı fiiller "-lE-ş" şeklinde iki ek alarak, bazıları da "-lEş" şeklinde tek ekle işteş yapılırlar. Kucak-la-ş-, selâm-la-ş-; Toka-laş, bayram-laş... *Çoğu nesne alamaz; ama bazı işteş fiiller nesne alabilirler. Kazandıkları parayı paylaştılar. 2. Nesnelerine Göre Fiil Çatıları Fiillerin nesne alıp almadıkları, alıyorlarsa hangi özellikleri taşıdığı göz önünde tutulur. a. Geçişli Fiil -Belirtili ya da belirtisiz nesne alabilen fiillerdir. -Bu fiillere "ne?, neyi?, kimi?" soruları sorulduğunda belirtili ya da belirtisiz nesne bulunur. -İş, kılış fiilleri geçişlidir. Titizlikle elindeki yazıları inceliyordu. Son gelişinde Ankara'yı da dolaşmıştı. *Cümlede nesne kullanılmamış olsa da bu fiiller geçişlidir. Dikkatli bakmayınca fark edemezsiniz. b. Geçişsiz Fiil -Nesne alamayan fiillerdir. -Oluş ve durum fiilleri geçişsizdir. -Yükleme nesneyi bulmak için sorulan "ne?, neyi?, kimi?" sorularının cevabı yoktur. Kar yağdı, tren durdu, ben uyudum, kartallar uçtu, dışarıda kaldı, o da yoruldu... Not Bazı fiiller hem geçişli hem geçişsiz olarak kullanılabilirlerGezmek, dolaşmak, geçmek, sürmek, çalmak, c. Oldurgan Fiil Geçişsiz bir fiile "-dİr, -t, -r" eklerinden biri getirilerek fiil geçişli yapılırsa bunaoldurgan fiil denir. Yatmak > yatırmak Ötmek > öttürmek Uyumak > uyutmak Gezmek > gezdirmek. Kaçmak > kaçırmak d. Ettirgen Fiil -Geçişli olduğu hâlde "-dİr, -t, -r" ekleriyle tekrar geçişli yapılan fillerdir. Geçişlilik dereceleri artırılmıştır. -Fiili bir başkasına yaptırma söz konusudur. -Oldurgan fiiller ettirgen hâle getirilebilir. Gazete aldı > aldırdı > aldırttı Elbiseyi yıkadı > yıkattı > yıkattırdı İçmek > içirmek > içirtmek Durdurmak > durdurtmak Uçmak > uçurmak > uçurtmak > uçurtturmak Sonuç Bütün fiiller çatı bakımından öznesine ve nesnesine göre ayrı ayrı iki özelliğe sahiptir *Çocuk koşarak yolun diğer tarafına geçti. Öznesine göre etken; nesnesine göre geçişsiz Cümlenin Öğeleri Bir duyguyu, düşünceyi, isteği, haberi, durumu, olayı vb. ifade etmek için kurulan ve kendi içinde anlam ve yargı bütünlüğü olan sözcüğe veya söz dizisine cümle denir. Senin de benim gibi, otobüste, çalan cep telefonun uzun süre açmayanlara, "Şehir magandaları!" diye bağırasın geldi mi hiç? Özellikleri ]Her cümle bir yüklem ve varsa ona bağlı diğer öğelerden oluşur. ]Cümlede yargı bildiren unsur yüklemdir. Cümle yüklem üzerine kurulur. İhtiyaca göre başka öğelerle desteklenir. Geldim. Ben geldim. Ben buraya geldim. Ben evden buraya geldim. Ben evden buraya koşarak geldim. Ben evden buraya kadar koşarak geldim. Ben seni görmek için evden buraya kadar koşarak geldim. ]Bir cümle anlam ve yargı bildiren, ek-fiille çekimlenmiş bir tek isimden yüklem veya zamana ve şahsa göre çekimlenmiş bir tek fiilden yüklem de oluşabilir, yüklemi ve birbirini anlam bakımından bütünleyen birden fazla kelime ya da kelime grubundan da. Yani en küçük cümle tek kelimeden oluşabilir. Öğretmenim. Öğretiyorum. Biz sizinde gelmeyeceğiz. Sokaklarda, caddelerde, kaldırımlara park eden otolar yüzünden, yayaların rahatça yürüme imkânı kalmadı artık. Karşılıklı konuşmalarda tek kelimeden oluşan cevap cümleleri önceki kelimelerle tamamlanmaya bırakılmıştır. ¦İnsanın elini yakmaz mı? ¦Yakmaz. ¦Sen çok güzel Türkçe biliyorsun. ¦Biliyorum. CÜMLENİN ÖĞELERİ ÖğeCümleyi oluşturan bölümlerin her birine öğe denir. Anlamlı ve doğru cümleler kurmaya yarayan bölümleridir. Bugün / alış veriş yapmak için / çarşıya / çıkacağım. ]Anlam bozulmayacak şekilde birbirlerinden ayrılabilirler. çıkacağım. çarşıya / çıkacağım. alış veriş yapmak için / çarşıya / çıkacağım. Bugün / alış veriş yapmak için / çarşıya / çıkacağım. ]Her öğe görev ve anlam yönünden bir tek öğeye eşlik eder; onu tamamlar. Bu öğe de yüklemdir. Birinci derecede önem taşıyan öğe yüklemdir. çarşıya / çıkacağım. alış veriş yapmak için / çıkacağım. bugün / çıkacağım. Bugün alış veriş yapmak için çarşıya çıkacağım. zaman amaç yer yapılacak bakımından bakımından bakımından iş İkinci derecede önemli öğe öznedir. Sadece yüklemden oluşan cümlelerde bile öznenin varlığı, yüklemin taşıdığı şahıs ekinden anlaşılır. Beğendi-k "-k" eki "biz"i karşılıyor. Sonra tümleçler gelir ki bunlar zarf tümleci, dolaylı tümleç, edat tümleci ve nesnedir. Hiçbir zaman kader bizi senden ayırmasın. Zarf tüml. Özne nesne tüml. yüklem ]Bazı cümlelerde bazı öğeler hiç bulunmaz. Yüklemi geçişsiz fiilden oluşan cümleler nesne almazlar. Tarlanın sınırına gelince dinlenmek üzere oturduk. İsim cümlelerinde tümleçler pek sık görülmez. Ben / de / bir varisin olmakla / bugün / mağrurum. Edat tüml. Zarf tüml. ]Öğelerin tamamı kelime veya kelime grubu hâlinde olabilir. Yağız atlar / kişnedi, meşin kırbaç / şakladı. Bir dakika / araba / yerinde / durakları. Giden geminin arkasından / bakakaldı. ]Yüklem genellikle en sondadır. Diğer öğelerin yerleri anlama, anlatıma göre değişebilir. Genellikle vurgulanmak istenen unsur yüklemin önündedir. "Bu şehrin çilesini ben çekerim yıllardır, Hasretini ben duyarım." ]Cümle vurgusu yüklem üzerindedir. Vurgu, gerektiğinde özellikle belirtilmek istenen öğe üzerine çekilebilir, ya da o öğe yükleme yaklaştırılır. Ben Ankara'ya yerleştim. Ben Ankara'ya yerleştim. Ankara'ya en geç ben yerleştim. ]Asıl yargının bulunduğu cümleler gibi, ona bağlı olan yan cümleler de öğelerden oluşur. Öğelerden oluşan bir cümle başka bir cümlenin öğesi de olabilir. Vatan için ölenler yüreğimizde yaşarlar. amaç ]Öğeler bulunurken, Önce yüklem, sonra özne ve sonra tümleçler aranır. Sorular yükleme sorulup alınan cevaplar yüklemle birlikte tekrar edilmelidir. Öğeler bulunurken tamlamalar ve diğer kelime grupları bölünmez. Bağlaçlar öğe sayılmamalıdır. Bugün alış veriş yapmak için çarşıya çıkacağım. Kelime kelime grubu kelime kelime Semt belediyesine bağlı bir sağlık ocağında dolaylı tüml. fazla iş özne olmaz. yüklem Basit muayenelerin ve müdahalelerin dışında, zarf tüml. ya bağlaç hastahaneye dolaylı tüml. hasta belirtisiz nesne sevk ederler, yüklem ya bağlaç ölüler için edat tüml. defin ruhsatnamesi belirtisiz nesne verirler. yüklem Masasında dolaylı tüml. bir de bağlaç bunların koçanları özne olurdu. yüklem O koçanlardan kopardığım sayfaların arka yüzüne dolaylı t. resimler belirtisiz n. yapar, yüklem otomobil modelleri belirtisiz n. çizer yük ya da bağ ilerde keşfetmeyi umduğum makineler n. uydurur, yük bir de bağ tanıdığım artistlerin, ünlülerin listesini n. çıkarırdım. yük Az sonra zarf t. annem özne gelir, yük koçandan , dol. t. temiz bir sayfa n. koparır, yük ön yüzünü n. doldurur, yük gelenin işini n. görür, yük defin ruhsatnamesinde yukarıya dol. t. ölenin adını n. yazar, yük en altta dol. T. da bağl. hep zarf t. kendi kaşesi ve imzası özne olurdu. yüklem Benim gözümde anneme ölüm karşısında üstünlük sağlayan bir şeydi yüklem bu. özne Ölümü belirtili nesne başka adreslere dolaylı tümleç gönderirdi. Yüklem. Fiilde çatı konusu sözcük türleri içinde işleyeceğimiz son başlıktır. Kpss Türkçe dersinde yer alan fiillerde çatı konusunda öznesine göre fiil çatıları ve nesnesine göre fiil çatıları başlıklarını ele ÇatıFiilde çatı konusuyla ilgili çatı çeşitlerine geçmeden önce bu konuya ait ipuçlarını ve öne çıkan noktalarını çatı aranırken önce cümlenin yükleminin altı çizilmeli. Çünkü fiili doğru görmek gerekir. Yüklem isim soylu ise çatı aranmaz, fiilse çatı pembeleşti. Pembeleşme’ fiildir ve çatı aranırYüzün pembeydi. Pembe’ isimdir, çatı aranmazYazım işlektir. İşlek’ isimdir, çatı aranmazYazım güzelleşti. Güzelleşme’ fiildir, çatı aranırDevrik cümlelerde kurallı düşünerek yüklemi net daha önceden yapılacak işler. Yüklem fiilden oluşur ve çatı aranırFiillin çatı özelliğini anlamak için fiilin yapısındaki fiilden fiil türeten ekleri görmeliyiz. Çünkü bu ekler çatı Görülüyor, Uyutacakmış, İçirin, Çıkarın, Toplattık, Temizletti, Anlatacak, Görüşecek, Uzandı, çatı ekleri -in, -iş => Bunlar özne çatı -ir, -dir => Bunlar da nesne çatı öznesine göre taşıdığı özellik öznesine göre çatı özne – yüklem ilişkisi; nesnesine göre taşıdığı özellik nesne yüklem ilişkisidir. O halde soruda öznesine göre çatı soruluyorsa yüklemden sonra özneyi mutlaka bulmalıyız. Nesnesine göre çatı soruluyorsa ek aramadan 1. tekil kişisine neyi sorusunu sorarak nesne alıp alamadığına konuştu. Özne ve çatı eki varKapıda gülüşüyorlar. Neyi sorusunu sorarız, cevap yoktur, bu yüzden özne yokturHızlı okuduk. Neyi okuduk sorusunu sorarız, cevap verilebilir dolayısıyla nesne alabilirKpss Türkçe dersinde fiilde çatı konusunda şimdi de fiilde çatı çeşitlerini başlıklar halinde Öznesine Göre ÇatılarÖznesine göre çatılarda, yüklemden sonra özneyi ve yüklemdeki özne çatı eklerini mutlaka aramalıyız. Özne yüklem ilişkisi 4 Edilgen Fiil Fiil mutlaka ”-il, -in, -l, -n” eklerinden birini almıştır. Fiildeki işi yapan gerçek özne belli değildir. Aslında işten etkilenen, yani nesne olan, özne konumuna geçmiştir. Buna sözde özne denilmektedir. Fiilde başkası tarafından yapılma anlamı yıkanacak. Burada perdeler’ sözde öznedir. Yıkanacak’ fiili de edilgen fiildirÇocuklar sınıflardan salona edilgen fiillerde sözde özne dahil hiç özne olmaz. Bu fiiller edilgenlik eki almadan önce nesne alamayan, yani geçişsiz erkenden gece çok özneli edilgen fiillerin belli olmayan gerçek öznesi, kimi zaman zarf tümleci olarak, ”tarafından, yüzünden, ile, -ce eki” vasıtasıyla dolaylı olarak belirtilebilir. Buna Örtülü Özne öğrencilerce öğretmenler tarafından Dönüşlü Fiil İşi yapanın ve işten etkilenenin aynı kişi olduğu eylemlerdir. Gerçek özne vardır ve yüklemi ”-l, -n, -il, -in” çatı eklerinden birini alır. Özne gerçek öznedir. Hem işi yapar hem de işten sözlerden hiçbirimiz bir güzel İşteş Fiil İşin birlikte veya karşılıklı yapıldığı, öznenin gerçek özne olduğu eylemlerdir. Yüklemi ”-ş, -leş” çatı eklerinden biri alır. Burada özne birden fazla varlıktan Etken Fiil İşi yapanın belli olduğu yani öznenin olduğu eylemlerdir. Çatı eki dün Nesnesine Göre Çatılar1 Geçişli Fiil Neyi’ sorusunu cevaplayan ve nesne alan alacaksın, verdim, ele aldık, söyle….2 Geçişsiz Fiiller Nesne almayan otur, düşecek, bak…Geçişli ve geçişsiz fiillerle ilgili aşağıdaki örnekleri hepsi kontrol edilecek. GeçişsizÖdevleri kontrol ettik. GeçişliArabadan inmiyor. GeçişsizUzun uzun bizi süzdü. GeçişliUzun uzun bize baktı. GeçişsizSabah erkenden yola çıktık. GeçişsizGeçmek, inmek, çıkmak, beklemek, gezmek, yürümek, çalışmak gibi fiiller temel anlamlarıyla geçişsiz, bazı yan anlamlarıyla önünden geçti.GeçişsizSınıfını geçti. GeçişliSınavdan sonra gezdik.GeçişsizTüm İstanbul’u gezdik. Geçişli3 Oldurgan Fiil Bu fiiller ”-it, -ir, -dir” eklerinden birini alır. Bu ekler geçişsiz bir fiile eklenmiştir. Geçişsiz fiiller bu eklerden birini alınca artık geçişli fiil haline => DüşürdüUyuyor => Uyuttu4 Ettirgen Fiil Nesnesine göre fiilde çatı konusundaki son ve dördüncü başlık olan ettirgen fiiller, ”-it, -ir, -dir” eklerinden birini almıştır. Ancak oldurgan fiilden farklı olarak bu ekler geçişli bir fiile eklenmiştir. Böylece fiilin nesne alma gücü fiilde başkasına yaptırma anlamı doğmaktadır. Yani özne işi kendisi yapmaz, başkasına örneklerde ettirgen fiil örneklerini Ettirgen=✓ Oldurgan=✘Süslettik. ✓Kapatın. ✓Pişireceğiz. ✘Sulattık. ✓Gözden geçirdik. ✘Kestireceğiz. ✓Düşürttün.✓Durdurtalım. ✓Anlattıracak. ✓Uzandırdım. ✘Uzattım. ✘Uzattırdım. ✓Ettirgenlik eki birden fazla fiiller nesne çatı eki alırken değişikliğe => KaldırGördür => GösterGittir => GötürGeldir => GetirFiilimsilerde de çatı özelliği temizlenmesi açıldığını yapısında birden fazla çatı eki toplat–tır– ”Hangisinde yüklem çatı özelliği bakımından farklıdır?” gibi sorularda önce öznesine göre çatı özelliğini arayınız. Hepsi etken ise nesnesine göre genel yetenek Türkçe dersindeki Fiilde çatı konusunu da işlemiş olduk. Bir sonraki kpss genel yetenek Türkçe dersimiz Cümle Türleri olacaktır. Fiilde Çatı İle İlgili Test Soruları Bu etkinliği etkinliğin sonunda "Dosya İndir" linkine tıklayarak kaydedebilirsiniz. Etkinliğe geçmeden önce kısaca öznesine ve nesnesine göre çatıları hatırlatmakta fayda. Öznesine Göre Çatılar - Etken Çatılı Fiiller Cümlede bildirilen işi, oluşu, hareketi ya da durumu yapan gerçek bir özne varsa bu tür fiillere etken çatılı fiiller denir. Etken çatılı fiillerde açık özne ya da gizli özne kullanılır. - Edilgen Çatılı Fiiller Cümlede bildirilen işi, oluşu, hareketi ya da durumu yapan varlık belli değildir. Bu tür cümlelerde aslında nesne olan varlık özne gibi görülür. Edilgen çatılı fiillerde sözde özne kullanılır. Nesnesine Göre Çatılar - Geçişli Fiiller Nesne alabilen fiillerdir. "Neyi, kimi, ne " sorularına cevap verirler. - Geçişsiz Fiiller Nesne alamayan fiillerdir. "Neyi, kimi, ne " sorularına cevap vermezler. Etken- Edilgen Çatılı Fiiller CÜMLELER ETKEN EDİLGEN 1. Bayram için bütün sokaklar süslendi. 2. Görevliler bayram için bütün sokakları süsledi. 3. Çocuk uçurtmayı görünce çok sevindi. 4. Sınavdan düşük not alınca çok üzüldü. 5. Ödevlere tek tek bakıldı. 6. Kazada yakınını kaybeden genç dövünüp durdu. 7. Akşamdan kalan yemeklerin hepsi yendi. 8. Yağmur bardaktan boşanırcasına yağdı. 9. Sınav görevlisi öğrencilere göz açtırmadı. 10. Sürücü kırmızıda geçince ceza yazıldı. 11. Küçüğe bayramlık alındı. 12. Pazardan 2,5 kilogram ıspanak aldı. 13. Hastanenin camları dün gece kırılmış. 14. Pikniğe çağırmadığımız için hepimize kırılmış. 15. Odunları baltayla bir çırpıda kırmış. 16. Bebek iyice hastalandı. 17. Hastalar bugün taburcu edildi. 18. Doktor, hastaları bugün taburcu etti. 19. Sular dün sabah kesildi. 20. Bu soruyu sadece çalışanlar çözebilirler. 21. Kapının kilidi bozulmuş. 22. Kalemin boyası bitince yarı yolda kalmış. 23. Minareden ezanlar okundu. 24. Buraya 2007’de atanmış. 25. Telefonun şarjı hemen bitmiş. 26. Bu konuyu anlamakta hiç zorlanmadım. 27. Kapılarının önünden ayakkabıları çalınmış. 28. Bu ders zil erken çaldı. 29. Düğünde oturacak yer bulamadık. 30. Yaz tatilinde okul boyanacakmış. Geçişli - Geçişsiz Fiiller CÜMLELER GEÇİŞLİ GEÇİŞSİZ 1. Çarşıya giderken seni de çağıracağız. 2. Hep birlikte yağmurun yağışını izledik. 3. Sabaha kadar hasta çocuğuna bakmış. 4. Bu espriye hiçbirimiz gülmedik. 5. Fiilde çatı konusunu bu hafta bitiririz. 6. Sağdaki yoldan az önce iki araba geçti. 7. Okula gelirken onu da gördüm. 8. Kitap okurken çok uzaklara dalıyorum. 9. Okulu da arkadaşlarını da çok seviyormuş. 10. Bilgisayarın klavyesi hemen bozuldu. 11. Havalar günden güne soğuyor. 12. Geceden başlayan kar her yeri beyaza bürüdü. 13. Herkes gibi ben de işittim. 14. Arkadaşlarıyla hastanedeki hastaları ziyaret ettiler. 15. Arabasının direksiyonu bozulmuş. 16. Hasan Dayı sabahtan beri çimleri suluyor. 17. Bu akşam evlerine misafirler gelecekmiş. 18. Kitabın renkli kapağını hemen fark etti. 19. Akıllı telefonunu evde unutunca hemen geri döndü. 20. Bir bardak çay insanın içini ısıtır. 21. Televizyonun sesini biraz kısar mısın? 22. Kediler fareleri hep kovalar. 23. Odasını hafta sonu güzelce temizledi. 24. Eski defterlerime bakınca okul anılarım canlandı. 25. Çocuğun tırnakları iyice uzamış. 26. Yarın kesinlikle telefonla arayacağım. 27. Sana yapılmasını istemediğin şeyi başkasına yapma. 28. 28’inci cümleyi ben yapıyorum. 29. Öğretmen selam verip hemen oturdu. 30. Küçük kız elmaları teker teker saydı. Bu etkinlıği İndirmek İçin aşağıdaki "Dosya İndir" Linkine Tıklayın... Fiilde çatı konu anlatımı, fiil çatısı nedir ve alt başlıkları ile ayrıntılı olarak ele aldığımız bu sayfada konuyu örneklerle ve ders notlarıyla kolayca kavrayabilirsiniz. Fiilde çatı, Türkçe dersi 8. sınıf konusu olmakla birlikte dil bilgisinin en çok karıştırılan konularından biridir. Aslında fiillerin çatı özellikleri hakkında bazı ipuçlarına, nüanslara dikkat ederseniz, çatıları kolayca ayırt edebilirsiniz. Fiilde çatı, iki başlıkta ele alınır. Bir cümlenin yükleminin özne ve nesne ile olan ilişkisine göre farklı çatı adlandırmaları yapılır. Öznesine ve nesnesine göre dört alt başlıkta incelenen fiil çatısı, yukarıdaki grafikte görsel olarak sunulmuştur. İsimlerinden de anlaşılacağı üzere, “öznesine göre” çatılar, yüklemi gerçekleştiren öznenin var olup olmadığına veya öznenin işin ne kadar içinde olduğu gibi bazı özelliklerine göre sınıflandırılır. “Nesnesine göre” çatılar ise, yüklemde gerçekleştirilen işten etkilenen nesnenin var olup olmadığına dikkat edilerek tespit edilir. Çatıların kendilerine göre bazı ekleri vardır, bu eklere ve sorulacak sorulara dikkat edilirse bir fiilin çatısı hakkında kolayca yorum yapılabilir. Aşağıda fiilde çatının alt başlıklarına ait bağlantılar verilmiştir. Bu bağlantılara dokunarak, konular hakkında ayrıntılı konu anlatımlarına ve örneklere ulaşabilirsiniz Öznesine Göre Fiil Çatısı Etken Fiiller Edilgen Fiiller İşteş Fiiller Dönüşlü Fiiller Nesnesine Göre Fiil Çatısı Geçişli Fiiller Geçişsiz Fiiller Ettirgen / Oldurgan Fiiller Bir cümlenin çatı özellikleri nasıl bulunur, örnek olarak birlikte yapmaya çalışalım. Öncelikle cümlenin yüklemi tespit edilir, daha sonra yüklemin öznesine ve nesnesine göre çatısını belirlemek için şu adımlar takip edilir Örnek cümle “Kış aylarında şehrin beyaza bürünmesini özledim.” Cümlenin yüklemi, “özledim” fiilidir. Cümlede özne olup olmadığını belirleyelim. “Kim özledi?” diye soruyoruz. İşi yapan kişi, 1. tekil şahıs olan “ben” zamiridir. Yani cümlenin öznesi bellidir. Bu tanıma uygun olan çatı, “etken fiil” çatısıdır. O hâlde cümle öznesine göre etken çatılıdır. Cümlenin nesnesine göre çatısını belirlemek için ise, öznenin yaptığı işten etkilenen varlığı / kavramı belirliyoruz. “Neyi özledim?” sorusunu soruyoruz. İşte tam bu sorunun cevabı “şehrin beyaza bürünmesini” kelime grubudur. O hâlde bu cümlenin nesnesi vardır veya bir nesne alabilir. Bu tanıma en uygun çatı “geçişli fiil” çatısıdır. O hâlde bu yüklem nesnesine göre geçişli fiildir. Cümlenin çatı özelliğini birleşik olarak ifade etmemiz gerekirse, bu cümle “etken ve geçişli” fiil çatısına sahiptir. İşte fiil çatısı bu şekilde belirlenir. Bu konu hakkında “Fiil Çatısı” adlı makalemizden ve EBA’nın hazırlamış olduğu videodan yararlanabilirsiniz. Orkun KUTLU Yorum Yap! Yazı Ayrıntıları... Yazdır! Bu Yazıyı Paylaşın!

fiilde çatı ile ilgili cümleler